Zaloguj do serwisu




Przypomnij hasło

Aktualnie Polski Network posiada uczestników w 37 krajach na 6 kontynentach.

Słynni Polacy w przeszłości

Poniżej prezentujemy krótkie biogramy znanych Polaków / Polek i osób mających polskie korzenie - POSTACI HISTORYCZNYCH, których dokonania lub aktywność przekraczają granice Polski, uzyskując wymiar europejski lub ogólnoświatowy.

AKTORZY 

John Gielgud, właściwie: Giełgud (1904-2000) - brytyjski aktor teatralny i filmowy, wybitny odtwórca ról szekspirowskich; zdobywca Oskara (1981) oraz nagród Emmy, Grammy i Tony; odznaczony brytyjskim tytułem szlacheckim (1953); w 1979 roku zagrał w „Dyrygencie” Andrzeja Wajdy; w 1994 roku jego imię nadano teatrowi The Globe Theatre w Londynie.

Helena Modrzejewska (1814-1909) – aktorka teatralna i filmowa; występowała na deskach teatrów polskich, a później, jako Helena Modjeska, na scenach amerykańskich i brytyjskich; międzynarodowy rozgłos przyniosły jej role szekspirowskie i tragiczne.

Pola Negri, właściwie: Barbara Apolonia Chałupiec (1897-1987) – międzynarodowa gwiazda kina niemego; grała w filmach produkowanych w Polsce, w Berlinie i Hollywood; na trwałe zapisała się w historii światowego kina dzięki filmom takim jak „Forbidden Paradise” (1924) i „Imperial hotel” (1927); w swoim czasie była najbogatszą kobietą w przemyśle filmowym Hollywood.

ARCHITEKCI, BUDOWNICZOWIE

Edward Jan Habich (1835-1909) – polski inżynier i matematyk; uczestnik powstania styczniowego (1863); profesor mechaniki i dyrektor Szkoły Wyższej Polskiej w Paryżu; w 1876 roku wraz z polskimi współpracownikami zorganizował w Limie (Peru) Wyższą Szkołę Inżynieryjno-Górniczą (obecnie: Universidad Nacional de Ingeniería) i do śmierci był jej dyrektorem; sprawował też nadzór nad robotami publicznymi w Peru; honorowy obywatel tego kraju.

Ryszard (Ricardo) Jaxa Małachowski (1887-1972) – polski architekt; od 1911 roku pracował w Limie (Peru), gdzie przez ponad 30 lat był kierownikiem wydziału architektury Wyższej Szkoły Inżynieryjno-Górniczej (obecnie: Universidad Nacional de Ingeniería); zaprojektował wiele reprezentacyjnych budynków, ulic i osiedli Limy (Pałac Arcybiskupi, Pałac Rady Miejskiej, Paseo de la República, osiedla: Santa María del Mar, Urbanización La Cantuta i Santa María de Chosica).

Ernest Malinowski (1818-1899) - inżynier drogowy i kolejowy, budowniczy kolei w Peru i Ekwadorze; honorowy obywatel Peru; był projektantem, budowniczym i jednym z inwestorów peruwiańskiej Centralnej Kolei Transandyjskiej zbudowanej w ciągu czterech lat (1870-74) w wyjątkowo trudnych warunkach klimatycznych i terenowych – wymagała ona budowy półek skalnych, wykucia 63 tuneli o łącznej długości ponad 6000 m i budowy ponad 30 mostów (w tym wiaduktu Verrugas o wysokości 77 m i długości 175 m); linia wznosi się na wysokość prawie 5000 m n.p.m.; aż do 2005 roku jeden z jej odcinków był najwyższym punktem kolejowym świata; Ernest Malinowski przyczynił się do zatrudnienia w Peru polskich inżynierów, pomagał też polskim biologom i podróżnikom realizującym ekspedycje w Ameryce Południowej.

Ralph Modjeski, właściwie: Rudolf Modrzejewski (1861-1940) – inżynier, budowniczy linii kolejowych i mostów; w wieku piętnastu lat wyemigrował wraz z matką (słynną polską aktorką Heleną Modrzejewską) z Polski do USA; w 1911 roku otrzymał doktorat z inżynierii na Illinois State University; zbudował prawie 40 mostów na największych rzekach Ameryki Północnej (przede wszystkim na Missisipi); odegrał znaczącą rolę jako wychowawca następnych pokoleń amerykańskich konstruktorów i budowniczych mostów (jego uczniem był m.in. Joseph B. Strauss, twórca słynnego mostu Golden Gate w San Francisco); zawsze podkreślał swoje polskie pochodzenie.

Maciej (Matthew) Nowicki (1910-1950) - architekt i rysownik; jeden z projektantów Czandigarh, miasta w Indiach; autor nowatorskiej hali widowiskowo-sportowej w Raleigh w USA znanej w Polsce jako „Paraboleum” (obecnie: Hala Widowiskowo-Sportowa „J.S. Dorton Arena”) - znajduje się ona w każdym amerykańskim podręczniku architektury; kierował wydziałem architektury North Carolina State University.

Karol Schayer (1900-1971) – polski architekt; po napaści Niemców na Polskę w 1939 roku wyjechał z kraju i od 1946 roku tworzył w Bejrucie (Liban) gdzie w latach 50. i 60. zaprojektował ponad 140 budynków i stał się centralną postacią w tamtejszym środowisku architektów nadających modernistyczne oblicze rozkwitającej śródziemnomorskiej metropolii; został pochowany na cmentarzu polskim w Bejrucie.

Jerzy Sołtan (1913-2005) – polski architekt, absolwent Politechniki Warszawskiej; współpracownik słynnego francuskiego architekta Le Corbusiera; profesor Harvard University (1960-79) i dziekan Wydziału Architektury tej uczelni w latach 1967-74; znał biegle 7 języków obcych.

ARCHEOLODZY

Kazimierz Michałowski (1901-1981) - polski archeolog, egiptolog i historyk sztuki; twórca tzw. polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej, która łączy wykopaliska i badania z pracami konserwatorskimi; prowadził wykopaliska w Dolnym Egipcie, Nubii, Aleksandrii, dolinie Deir el Bahari i w Faras.

ASTRONOMOWIE

Mikołaj Kopernik, łac. Nicolaus Copernicus (1473-1543) – autor heliocentrycznej teorii wszechświata uzasadnionej w dziele „De revolutionibus orbium coelestium” („O obrotach sfer niebieskich”).

Bohdan Paczyński (1940-2007) – teoretyk ewolucji gwiazd, dysków akrecyjnych i mikrosoczewkowania grawitacyjnego; autor hipotezy o kosmologicznym pochodzeniu rozbłysków gamma; jeden z odkrywców tzw. superziemi; autor około 300 prac naukowych.

Marcin Poczobutt-Odlanicki (1728-1810) – odkrywca konstelacji „Ciołek Poniatowskiego”; jego obserwacje stały się podstawą do obliczenia orbit planet i stworzenia tablic ich ruchu; jego imię nosi jeden z kraterów uderzeniowych na Księżycu.

Adam Prażmowski (1821-1885) – pierwszy polski astrofizyk; autor metody wyznaczania błędów osobistych obserwatora (1854), wykorzystywanej w Obserwatorium Paryskim; zaobserwował polaryzację światła korony oraz brak polaryzacji światła protuberancji słonecznej (1860); zbudował i udoskonalił wiele instrumentów naukowych (m.in. polaryzator pryzmatyczny i celostat).

Jan Śniadecki (1756-1830) – profesor matematyki i astronomii; upowszechnił polską terminologię matematyczną; konstruktor balonu do lotów; jego imię noszą planetoida oraz krater na Księżycu.

BIOLODZY

Napoleon Cybulski (1854-1919) – odkrywca adrenaliny, jeden z twórców endokrynologii, pionier elektroencefalografii; jako jeden z pierwszych na świecie otrzymał zapis EEG kory mózgowej i zarejestrował oraz opisał szybkość linearnego przepływu krwi w tętnicy szyjnej i udowej; inicjator badań nad hipnotyzmem.

Michał Jankowski (1842-1912) – polski pionier rosyjskiego Dalekiego Wschodu, przyrodnik i hodowca; zidentyfikował, opisał i dostarczył do rosyjskich i europejskich muzeów liczne okazy flory i fauny regionu, spośród których wielu nadano jego imię.

Edward Strasburger (1844-1912) – polsko-niemiecki botanik; jako pierwszy przeprowadził badania embriologiczne nad roślinami nagonasiennymi oraz okrytonasiennymi; twórca pojęć „cytoplazma” i „nukleoplazma”.

BIZNESMENI

Erazm Jerzmanowski (1844-1909) - przemysłowiec, działacz społeczny i filantrop, zwany „polskim Noblem”; po powstaniu styczniowym (1863) zmuszony do emigracji z Polski; od 1873 roku przebywa w USA, gdzie inwestuje w gazownictwo („człowiek, który oświecił Amerykę”) oraz patentuje 17 wynalazków; staje się posiadaczem trzeciej, co do wielkości fortuny w USA i hojnie wspiera amerykańską Polonię – opiekuje się emigrantami, finansuje polonijną działalność naukową, kulturalną i oświatową, buduje w Nowym Jorku kościół katolicki, utrzymuje Czytelnię Polską; w 1896 roku wraca do Polski skąd wspiera polskie muzeum w Raperswilu (Szwajcaria); w testamencie przekazał Akademii Umiejętności w Krakowie 365 kg złota, z czego po jego śmierci fundowane były corocznie wysokie nagrody pieniężne (zgodnie z zapisem testamentowym Jerzmanowskiego, nagrodę mógł dostać tylko Polak - katolik, naukowiec, twórca kultury lub społecznik); laureatami nagród ufundowanych przez Jerzmanowskego byli między innymi Henryk Sienkiewicz, Ignacy Paderewski i Jan Kasprowicz.

Alfred Jurzykowski (1899-1966) - handlowiec, przemysłowiec i działacz społeczny; uczestnik wojny polsko-bolszewickiej (1919-1920) oraz kampanii wrześniowej 1939 roku (po napaści Niemców na Polskę); w 1956 roku we współpracy z firmą Mercedes-Benz otworzył pierwszą w Brazylii fabrykę samochodów i autobusów; finansował budowę sieci wodociągowych i elektrycznych oraz szkół w najbardziej zaniedbanych dzielnicach Rio de Janeiro; fundacja, którą założył wsparła dziesiątki naukowców polskiego pochodzenia (jej celem było m.in. zwiększenie liczebności Polaków na amerykańskich uniwersytetach); fundator Katedry Historii Literatury Polskiej na Uniwersytecie Harvarda.

Jerzy Franciszek Kulczycki, w Austrii: Georg Franz Kolschitzky (1640-1694) – kupiec, żołnierz, szpieg, poliglota; uczestnik Bitwy pod Wiedniem (1683), w której sprzymierzone wojska kilku krajów europejskich (w tym Polski) pod wodzą polskiego króla Jana III Sobieskiego pokonały wojska tureckie i która ocaliła XVIII-wieczną Europę przed inwazją islamu; otworzył pierwszą wiedeńską kawiarnię – początkowo podawano w niej kawę robioną z kawy zarekwirowanej pokonanym wojskom tureckim.

Antoni Norbert Patek (1812-1877) – zegarmistrz, założyciel firmy Patek Phillip & Co. produkującej jedne z najbardziej ekskluzywnych zegarków na świecie, zdobywca kilkuset międzynarodowych nagród za konstrukcje zegarków.

Franciszek Trześniewski (zm. 1939) – krakowianin, który w 1902 roku założył w Wiedniu bistro z kanapkami i przekąskami (odpowiednik współczesnego McDonald’s); z czasem lokale firmy Trześniewski stały się ikoną Wiednia; jej slogan brzmi „Trześniewski – Die unaussprechlich guten Brötchen” (pol. „niewypowiedzianie smaczne kanapki”, ang. „unspeakably good sandwiches”), co jest aluzją do nazwiska Trześniewski praktycznie niemożliwego do poprawnego wypowiedzenia dla niemieckojęzycznych klientów.

CHEMICY I FIZYCY

Jan Czochralski (1885-1953) - polski chemik i metaloznawca; wynalazca metody otrzymywania monokryształów krzemu, stosowanej współcześnie na masową skalę do produkcji mikroprocesorów.

Marian Danysz (1909-1983) - współodkrywca pierwszego hiperjądra i stanów izomerycznych hiperjąder; profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Irène Joliot-Curie (1897-1956) – laureatka Nagrody Nobla z chemii w 1935 roku w uznaniu za odkrycie sztucznej promieniotwórczości; doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego; córka Marii Skłodowskiej-Curie.

Piotr Leonidowicz Kapica (1894-1984) – rosyjski badacz fizyki niskich temperatur, odkrywca zjawiska nadciekłości helu; w 1978 roku został wyróżniony Nagrodą Nobla z fizyki.

Wiktor Kemula (1902-1985) – chemik, wynalazca elektrody o wiszącej kropli rtęci (ang. hanging mercury drop electrode, HMDE); twórca polskiej szkoły polarografii; przyczynił się do rozwoju chemii elektroanalitycznej.

Włodzimierz Kołos (1928-1996) – jeden z twórców współczesnej chemii kwantowej; autor pionierskich prac w dziedzinie bardzo dokładnych obliczeń struktury elektronowej małych cząsteczek.

Ignacy Mościcki (1867-1946) - autor nowatorskiej metody pozyskiwania kwasu azotowego z powietrza; stworzył kondensator wysokiego napięcia i opatentował go; Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej w latach 1926-1939.

Henryk Niewodniczański (1900-1968) - odkrywca dipolowego promieniowania magnetycznego w widmie par ołowiu.

Karol Stanisław Olszewski (1846-1915) – wraz z Zygmuntem Wróblewskim dokonał pierwszego na świecie skroplenia tlenu i azotu; obaj uczeni zestalili także dwutlenek węgla i metanol; w 1985 roku skroplił i zestalił argon.

Jerzy Pniewski (1913-1989) - współodkrywca (wraz z Marianem Danyszem) pierwszego hiperjądra i stanów izomerycznych hiperjąder; doktor honoris causa uniwersytetów w Lyonie i Heidelbergu.

Jerzy Rayski (1917-1993) - opracował metodę kwantowania pól nielokalnych; razem z W.Pauli opracowali metodę tzw. regularyzacji pól kwantowych.

Maria Skłodowska-Curie (1867-1934) – opracowała teorię promieniotwórczości; odkrywczyni dwóch pierwiastków - radu i polonu (nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Polski); prekursor radiochemii; dwukrotnie wyróżniona Nagrodą Nobla - w dziedzinie fizyki (1903) i w chemii (1911); pozostaje jedyną kobietą, która tę nagrodę otrzymała dwukrotnie, a także jedynym uczonym w historii uhonorowanym Nagrodą Nobla w dwóch różnych dziedzinach nauk przyrodniczych; jest jedyną kobietą, która spoczęła w paryskim Panteonie (w dowód uznania zasług na polu naukowym).

Leonard Sosnowski (1911-1986) – odkrywca złącza p-n w półprzewodnikach; współtwórca podstaw teorii transportu w półprzewodnikach; autor teorii zjawiska fotowoltaicznego i teorii przewodnictwa w półprzewodnikowym borze.

Zygmunt Wróblewski (1845-1888) - wyznaczył temperatury krytyczne szeregu gazów, w tym parametry krytyczne wodoru; jako pierwszy wytworzył klatrat dwutlenku węgla i zbadał jego podstawowe właściwości; wraz z Karolem Olszewskim dokonał pierwszego na świecie skroplenia tlenu i azotu oraz zestalenia dwutlenku węgla i metanolu.

DOWÓDCY, STRATEDZY, ŻOŁNIERZE

Józef Bem (1794-1850) – polski generał, dowódca artylerii w czasie powstania listopadowego (wojny polsko-rosyjskiej w latach 1830-1831), feldmarszałek armii tureckiej, naczelny wódz powstania węgierskiego w latach 1848-1849 i zastępca wodza drugiej rewolucji wiedeńskiej, bohater narodowy Węgier.

Michał Czajkowski vel Sadyk Pasza (1804-1886) – polski działacz niepodległościowy, żołnierz, pisarz i poeta; po upadku powstania listopadowego przeciwko caratowi (1830-31) wyemigrował z Polski; w Turcji, pod Istambułem, na ziemi zakupionej przez księcia Adama Czartoryskiego, założył polską osadę Polonezköy (Adampol), która istnieje do dzisiaj.

Jan Karol Chodkiewicz (1560-1621) – hetman wielki litewski; jeden z najwybitniejszych europejskich dowódców wojskowych początku XVII wieku; zwycięzca bitwy pod Kircholmem (1605) w wojnie o Inflanty ze Szwedami.

Anton Iwanowicz Denikin, ros. Антон Иванович Деникин (1872-1947) – rosyjski generał; oficer armii carskiej w czasie wojny rosyjsko-japońskiej (1904–1905), a potem w czasie I Wojny Światowej; dowódca, antykomunistycznej „białej” armii Rosji, której celem była obrona caratu przed bolszewikami; od 1920 roku na emigracji; urodził się w miejscowości Szpetal Dolny (obecnie dzielnica Włocławka), a jego matka była Polką.

Nicefor Jaxa-Czernichowski (żył w XVII wieku) – polski szlachcic, żołnierz; około 1632 roku dostał się do niewoli rosyjskiej i został zesłany na Syberię; stał się tam przywódcą buntu przeciwko carskiemu wojewodzie i stworzył nad Amurem niepodległe państewko o nazwie Jaxa; po ułaskawieniu przez cara stanął w 1675 roku na czele rosyjskiej wyprawy przeciwko Chińczykom w północnej Mandżurii.

Tadeusz Kościuszko (1746-1817) – generał polski i amerykański; w Polsce: Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w insurekcji 1794 roku przeciwko Rosji; w USA: autor planów fortyfikacji wielu twierdz armii amerykańskiej (Fort Ticonderoga, West Point), która walczyła z wojskami brytyjskimi o niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Jan Leon Kozietulski (1778-1821) – wybitny kawalerzysta, baron cesarstwa Francji; uczestnik kampanii napoleońskich - 30 listopada 1808 prowadził szarżę szwoleżerów na przełęczy Somosierra (Hiszpania), a w 1812 roku w czasie kampanii rosyjskiej ocalił życie Napoleonowi Bonaparte.

Włodzimierz Bonawentura Krzyżanowski (1824-1887) – amerykański generał, uczestnik Wojny Secesyjnej, polityk; jeden z głównych negocjatorów zakupu Alaski przez Stany Zjednoczone od Rosji oraz pierwszy administrator nowo nabytego terytorium.

Józef Aleksander Lisowski (ur. ok. 1575-1580 - zm. 1616) – wybitny kawalerzysta; zasłynął jako dowódca oddziału jazdy (tzw. lisowczyków) w czasie wojny polsko-rosyjskiej (1609-1618).

Stanisław Maczek (1892-1994) – generał, dowódca wojsk pancernych; zasłużony w czasie I Wojny Światowej, wojny polsko-bolszewickiej (1920) oraz II Wojny Światowej; w 1944 roku na czele dywizji pancernej wyzwolił Ypres, Gandawę i Bredę, a w 1945 roku przyjął kapitulację bazy Kriegsmarine w Wilhelmshaven; honorowy obywatel Holandii.

Kazimierz Pułaski (1745-1779) - generał i bohater wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych; w bitwie pod Brandywine (1777) uratował życie Jerzego Waszyngtona, a w 1779 roku na czele legionu kawalerii odniósł zwycięstwo nad Anglikami w bitwie pod Charleston; jest nazywany „ojcem amerykańskiej kawalerii”.

Konstanty Ksawerowicz Rokossowski, ros. Константин Ксаверьевич Рокоссовский (1896-1968) – polski i radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Polski (na polecenie Stalina) oraz Marszałek ZSRR, wiceminister obrony narodowej ZSRR (1958–1962); w 1937 roku stał się ofiarą czystek stalinowskich (oskarżono go o szpiegostwo na rzecz polskiego wywiadu); w czasie drugiej wojny światowej brał m.i. udział w szturmie Berlina dowodząc 2. Frontem Białoruskim, który przełamał niemiecką obronę na Odrze i którego wojska zdobyły Szczecin.

Jan III Sobieski (1629-1696) - król Polski i wielki książę litewski; walczył w wojnie polsko-rosyjskiej (1654-1667), „potopie szwedzkim” (1655-1660) i wojnie polsko-tureckiej (1672-1676), podczas której dowodził w zwycięskiej dla wojsk polskich bitwie pod Chocimiem; dowódca w zwycięskiej bitwie z Turkami pod Wiedniem w 1683 roku.

Stanisław Żółkiewski (1547-1620) - od 1618 roku hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny; zwycięzca wielu kampanii przeciwko Rosji, Szwecji, Imperium Osmańskiemu i Tatarom.

DZIENNIKARZE I REPORTERZY

Waldemar Milewicz (1956-2004) – dziennikarz telewizyjny, korespondent wojenny, reporter; relacjonował wydarzenia z terenów konfliktów zbrojnych (m. in. II wojnę w Zatoce Perskiej); laureat wielu nagród, w tym SAIS-Ciba Prize for Excellence in Journalism przyznanej przez Johns Hopkins University.

ETNOGRAFOWIE I ANTROPOLODZY

Bronisław Piłsudski (1866-1918) – etnograf zajmujący się ludami i kulturami Dalekiego Wschodu, a głównie ludem Ajnów żyjącym na Sachalinie (Rosja) i na wyspie Hokkaido (Japonia); autor słowników języków ainu, gilackiego, orockiego i języka Mangunów.

Maria Antonina Czaplicka (1886-1921) – etnograf i geograf; uczestniczka wypraw na Syberię; jako druga osoba w Europie i jedna z pierwszych osób na świecie zdobyła doktorat z antropologii.

Bronisław Malinowski (1884-1942) – antropolog społeczny i ekonomiczny, etnolog, religioznawca i socjolog; odbył podróże naukowe na Melanezję, do Afryki, Australii i Oceanii; autor słynnej monografii „The Sexual Life of Savages in North-Western Melanesia”; profesor Uniwersytetu Yale; doktor honoris causa Uniwersytetu Harvarda.

FILOZOFOWIE

Leszek Kołakowski (1927-2009) – filozof zajmujący się głównie historią filozofii, historią idei politycznych oraz filozofią religii; eseista, publicysta i prozaik; uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami; związany z Uniwersytetem Oxfordzkim; wykładał też m. in. Na Uniwersytecie Yale w USA.

Alfred Korzybski (1879-1950) – polsko-amerykański inżynier, filozof, logik; twórca nie-arystotelejskiego systemu semantyki ogólnej; autor dzieł „Manhood of Humanity” i „Science and Sanity”; twórca Instytutu Semantyki Ogólnej w Chicago (1938).

Władysław Tatarkiewicz (1886-1980) – filozof i historyk filozofii; twórca semantycznej analizy szczęścia; autor cenionych i tłumaczonych na wiele języków dzieł (m.in. 3-tomowej „Historii filozofii” i „Historii estetyki”).

Witelon (1230 - zm. między 1280 i 1314) – mnich, polski fizyk, matematyk, filozof, optyk, twórca podstaw psychologii spostrzegania; uznawany za twórcę podwalin wiedzy psychologiczno-psychiatrycznej i psychopatycznej; autor dzieła „Perspectivorum libri Decem”.

KOMPOZYTORZY

Fryderyk Chopin (1810-1849) – kompozytor i pianista; uważany za jednego z najważniejszych kompozytorów romantycznych i największego kompozytora polskiego; był jednym z najsłynniejszych pianistów swoich czasów.

Henryk Mikołaj Górecki (1933-2010) – polski kompozytor współczesnej muzyki poważnej, twórca „III Symfonii” („Symfonia pieśni żałosnych”), laureat nagrody Lux ex Silesia (2003), laureat wielu konkursów międzynarodowych i nagród państwowych, doktor honoris causa wielu uniwersytetów.

Bronisław Kaper (1902-1983) – kompozytor muzyki filmowej i teatralnej; laureat Oscara (1954) za ścieżkę dźwiękową do filmu „Lili” (1953); pierwszy Polak nagrodzony Oscarem.

Witold Lutosławski (1913-1994) – kompozytor, dyrygent i pianista; laureat licznych zagranicznych nagród i wyróżnień; doktor honoris causa 15 uczelni, w tym Uniwersytetu Cambridge.

Michał Kleofas Ogiński (1765-1833) - działacz polityczny, skrzypek, kompozytor i pisarz; skomponował 20 polonezów fortepianowych (m.in. „Pożegnanie Ojczyzny”), operę „Zélis et Valcour ou Bonaparte au Caïre”, romanse, pieśni powstańcze, marsze, walce i mazurki.

Andrzej Panufnik (1914-1991) – kompozytor i dyrygent; tworzył głównie w Wielkiej Brytanii; dwukrotnie nagrodzony Prix de Composition Musicale Prince Pierre de Monaco; uhonorowany Sibelius Centenary Medal for Composition; odznaczony przez królową Elżbietę II tytułem szlacheckim.

Leopold Stokowski, właściwie: Antoni Stanisław Bolesławowicz (1882-1977) - amerykański dyrygent polskiego pochodzenia; założyciel American Symphony Orchestra; laureat Honorowego Oscara (1941) za wkład w realizację pełnometrażowego filmu animowanego „Fantazja” Walta Disneya.

Dymitr Szostakowicz (1906-1975) - rosyjski kompozytor, pianista i pedagog; często uważany za najwybitniejszego symfonika XX wieku; jego ojciec był synem powstańca styczniowego (1863), który został zesłany przez cara na Syberię.

Karol Szymanowski (1882-1937) – polski kompozytor, pianista, pedagog i krytyk muzyczny; doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1935).

KONSERWATORZY ZABYTKÓW

Kazimierz Kwiatkowski (1944-1997) – architekt, konserwator zabytków; przez 16 lat (od 1981 roku) kierował pracami konserwatorskimi w Mỹ Sơn w Wietnamie (jest to zabytkowy kompleks świątyń hinduistycznych, który stanowi pozostałość po sanktuarium religijnym Czamów istniejącym od IV do XV wieku n.e.); dzięki niemu miasto Hội An zostało wpisane do rejestru zabytków światowego dziedzictwa UNESCO; jego pomniki stoją w Hội An oraz w Mỹ Sơn.

MALARZE

Balthus, właściwie: Balthasar Kłossowski de Rola (1908-2001) - malarz; tworzył we Francji i w Szwajcarii; rozgłos przyniosły mu obrazy młodych, wyzywających dziewcząt; tworzył ilustracje książkowe oraz scenografie teatralne.

Zdzisław Beksiński (1929-2005) – zajmował się rysunkiem, rzeźbą, a pod koniec życia również grafiką; sławę przyniosło mu malarstwo fantastyczne, wizjonerskie.

Tamara Łempicka, właściwie: Tamara Gurwik-Gorska (1895 lub 1898 - 1980) – portrecistka; międzynarodowe uznanie zdobyła w latach 40. XX wieku; do miłośników jej obrazów należą koneserzy z całego świata, a także znani aktorzy i muzycy (m. in. Madonna).

Stefan Norblin, właśc. Juliusz Stefan Norblin de la Gourdaine (1892-1952) polski artysta plastyk, malarz, ilustrator i plakacista; we wrześniu 1939 roku (po napaści Niemiec na Polskę) wyjechał z Polski do Indii, gdzie dla maharadży Jodhpuru wykonał malowidła zdobiące wnętrze pałacu Umaid Bhawan, największej prywatnej rezydencji w Indiach; zmarł w San Francisco (USA).

Roman Opałka (1931-2011) – malarz i grafik; Ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie; od 1977 roku we Francji; tworzył w nurcie konceptualizmu; jego najsłynniejsze dzieło to cykl „Opałka 1965 /1 - ∞”, któryma symbolizować przemijające życie.

MATEMATYCY I LOGICY

Stefan Banach (1892-1945) – matematyk-samouk, jeden z przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej; podał fundamentalne twierdzenia i terminologię analizy funkcjonalnej - nowej dyscypliny matematyki; w monografii „Théorie des opérations linéaires” podał pierwszą aksjomatyczną definicję przestrzeni nazwanej później jego nazwiskiem (przestrzeń Banacha).

Tadeusz Banachiewicz (1882-1954) – matematyk, astronom, geodeta; opracował tzw. krakowiany - specjalny typ macierzy stosowanych w geodezji oraz astronomii, które posłużyły mu do obliczenia orbity Plutona; jego imieniem nazwano jeden z kraterów na Księżycu i planetoidę.

Karol Borsuk (1905-1982) – czołowy przedstawiciel warszawskiej szkoły matematycznej; wybitny specjalista w dziedzinie topologii; autor około 170 prac badawczych.

Stanisław Jaśkowski (1906-1965) – logik; wniósł wkład do teorii dowodu i semantyki; jeden z twórców dedukcji naturalnej; jeden z pierwszych, który zaproponował formalny rachunek logiki parakonsystentnej; pionier logiki intuicjonistycznej i logiki wolnej.

Jan Kowalewski (1892-1965) – kryptolog i matematyk; złamał sowieckie szyfry w czasie wojny polsko-bolszewickiej (1920) - wygrana przez polskie wojsko Bitwa Warszawska zapobiegła pochodowi rewolucji bolszewickiej na zachód i połączeniu się z rewolucjonistami w Niemczech; uhonorowany Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari i Orderem Wschodzącego Słońca.

Zdzisław Krygowski (1872-1955) – matematyk; inicjator badań kryptologicznych nad niemiecką przenośną maszyną szyfrującą Enigma; autor wielu prekursorskich prac m. in. „Elementy matematyki wyższej” i „Wykłady matematyki”.

Jan Łukasiewicz (1878-1956) – jeden z twórców polskiej szkoły matematycznej; autor logiki trójwartościowej, pierwszego nieklasycznego rachunku logicznego; twórca tzw. notacji polskiej i podstawy odwrotnej notacji polskiej - sposobu zapisu wyrażeń arytmetycznych szeroko stosowanego w informatyce do dzisiejszego dnia (m. in. w kalkulatorach).

Józef Marcinkiewicz (1910-1940) – matematyk; autor prac z dziedziny analizy matematycznej oraz tzw. twierdzenia interpolacyjnego Marcinkiewicza.

Andrzej Mostowski (1913-1975) – przedstawiciel warszawskiej szkoły matematycznej; autor ponad 100 publikacji naukowych; wprowadził pojęcie uogólnionego kwantyfikatora, który znalazł istotne zastosowania w informatyce

Marian Rejewski (1905-1980) – matematyk i kryptolog, który wraz z J.Różyckim i H.Zygalskim złamał szyfr Enigmy – niemieckiej, przenośnej maszyny szyfrującej z okresu II Wojny Światowej.

Jerzy Różycki (1909-1942) – matematyk i kryptolog; wraz z M.Rejewskim i H.Zygalskim złamał kod Enigmy – niemieckiej, przenośnej maszyny szyfrującej z okresu II Wojny Światowej; zbudował też jej działającą kopię oraz urządzenia deszyfrujące szyfrogramy Enigmy.

Henryk Zygalski (1908-1978) – należał do zespołu, który złamał kod Enigmy – niemieckiej, przenośnej maszyny szyfrującej z okresu II Wojny Światowej oraz zbudował jej działającą kopię; wynalazca koncepcji tzw. płacht Zegalskiego.

MECENASOWIE SZTUKI I NAUKI

Stanisław Leszczyński (1677-1766) – król Polski w latach 1705-1709 i 1733-1736; od 1738 roku do śmierci był księciem Lotaryngii i Baru, gdzie zyskał u miejscowej ludności przydomek „króla-dobrodzieja” i wsławił się jako mecenas sztuki i nauki.

MUZYCY

Krzysztof Komeda (1931-1969) – muzyk, kompozytor standardów jazzowych i muzyki filmowej (m. in. do filmów: „Dwaj ludzie z szafą” i „Rosemary's Baby”); twórca stylu określanego „polską szkołą jazzu” mającego wpływ na rozwój międzynarodowej sceny jazzowej.

Liberace, właściwie: Wladziu Valentino Liberace (1919-1987) - ekscentryczny amerykański artysta estradowy pochodzenia polsko-włoskiego (jego matką była pianistka Frances Zuchofski); w swoich czasach był najlepiej zarabiającym artystą w USA; w początkach kariery wspierał go polski pianista Ignacy Jan Paderewski; Liberace często podkreślał swoje polskie pochodzenie.

Ignacy Jan Paderewski (1860-1941) – pianista, kompozytor (m.in. opery „Manru”), polityk, premier Polski (1919), działacz niepodległościowy, profesor konserwatorium w Warszawie; otrzymał wiele tytułów i odznaczeń (m.in. tytuł lordowski od brytyjskiego króla Jerzego V); wraz z Romanem Dmowskim reprezentował Polskę na konferencji w Paryżu, która zakończyła I Wojnę Światową.

PISARZE

Henry Charles Bukowski (1920-1994) - amerykański poeta, powieściopisarz, nowelista, scenarzysta filmowy i rysownik polsko-niemieckiego pochodzenia; zyskał sławę dzięki cyklowi powieściowemu, w którym stworzył postać Henry'ego Chinaskiego (alkoholika i „ćmy barowej”); jego ojciec był amerykańskim weteranem pierwszej wojny światowej polskiego pochodzenia.

Joseph Conrad, właściwie: Józef Teodor Konrad Korzeniowski (1857-1924) – wybitny pisarz angielski; autor powieści „Heart of Darkness”, „Almayer’s Folly”, „Lord Jim”, „The Shadow Line”, a także zbiorów nowel i opowiadań, dramatów, esejów i wspomnień; jego twórczość doczekała się wielu adaptacji teatralnych i filmowych.

Witold Gombrowicz (1904-1969) – eseista, dramaturg i powieściopisarz; jego dzieła literackie przetłumaczono na ponad 30 języków świata, a dramaty były wielokrotnie wystawiane na najważniejszych scenach przez wybitnych reżyserów.

Ryszard Kapuściński (1932-2007) – zwany „cesarzem reportażu”; korespondent zagraniczny w Afryce, Ameryce Łacińskiej i w Azji, jeden z najczęściej tłumaczonych za granicą polskich autorów; laureat licznych nagród.

Pierre Klossowski (1905—2001) – pisarz, filozof, tłumacz; tworzył we Francji; w 1969 roku opublikował pracę „Nietzsche et le cercle vicieux”, która wywarła wielki wpływ na innych współczesnych mu filozofów, wśród których znaleźli się: Michel Foucault, Gilles Deleuze i Jean-François Lyotard.

Władysław Reymont (1867-1925) – laureat Nagrody Nobla za czterotomową „epopeję chłopską” zatytułowaną „Chłopi”; główny przedstawiciel realizmu (z elementami naturalizmu) w prozie Młodej Polski (nurtu w polskiej literaturze).

Henryk Sienkiewicz (1846-1916) – nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości (1905); autor dzieł takich jak „Trylogia”, „Krzyżacy” i „Quo vadis”.

POECI

Guillaume Apollinaire, właściwie: Wilhelm Apolinary Kostrowicki (1880-1918) - francuski poeta polskiego pochodzenia; jeden z głównych twórców francuskiej awangardy poetyckiej (prekursor surrealizmu); przedstawiciel paryskiej bohemy.

Zbigniew Herbert (1924-1998) – poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk; laureat licznych międzynarodowych nagród i wyróżnień; jego najbardziej znane tomy poetyckie to: „Struna światła”, „Pan Cogito”, „Elegia na odejście”.

Adam Mickiewicz (1798-1855) – autor ballad, powieści poetyckich, dramatu „Dziady” i epopei narodowej „Pan Tadeusz”; zarówno w Polsce jak i w Europie Zachodniej porównywany do Byrona i do Goethego.

Czesław Miłosz (1911-2004) – poeta, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); laureat Neustadt International Prize for Literature.

Maciej Kazimierz Sarbiewski (1595-1640) – poeta nazywany sarmackim albo chrześcijańskim Horacjuszem; laureat Lauru Poetyckiego - najważniejszej XVII-wiecznej nagrody literackiej; przed Henrykiem Sienkiewiczem był najczęściej wydawanym polskim autorem za granicą.

Wisława Szymborska (1923-2012) – laureatka literackiej Nagrody Nobla (1996) oraz wielu innych nagród i wyróżnień; jej dzieła to m. in.: „Dlatego żyjemy”, „Wiersze wybrane”, „Poezje wybrane”, „Koniec i początek”, „Chwila”.

PODRÓŻNICY, ODKRYWCY I GEOGRAFOWIE

Henryk Arctowski (1871-1958) – geograf, geofizyk, geolog, podróżnik, związany z badaniami krajów polarnych; prowadził pionierskie badania Antarktyki i Antarktydy; jego imię nosi polska stacja naukowo-badawcza położona na Wyspie Króla Jerzego (Antarktyka).

Ignacy Domeyko (1802-1889) – geolog i mineralog; badacz Ameryki Południowej (zwłaszcza Chile); jego nazwiskiem nazwano jedną z planetoid, minerał  oraz pasmo górskie i miasto w Chile.

Adam Kulczycki (1809–1882) - inżynier, kartograf i astronom, podróżnik; uczestnik powstania listopadowego (1830-31) przeciw okupacji rosyjskiej, emigrant, urzędnik francuski na wyspach Oceanii; wykonywał dla francuskiego rządu prace kartograficzne na nowo przyłączonych do Francji wyspach leżących na Oceanie Spokojnym; w stolicy Tahiti, Papeete, założył pierwsze obserwatorium astronomiczne i meteorologiczne w tej części Pacyfiku; odznaczony Orderem Legii Honorowej.

Kazimierz Nowak (1897-1937) – podróżnik; w latach 1931-1936 przebył samotnie Afrykę z północy na południe i z powrotem (40 tys. km) - rowerem, pieszo, konno, na wielbłądzie, czółnem oraz pociągiem; w trakcie podróży znajdował pomoc ze strony Polonii afrykańskiej i polskich misjonarzy; poznał Tuaregów, egipskich fellachów, żyjących pośród bagien Szilluków, lud Watussi, Pigmejów, Burów z Transwalu, Hotentotów, Buszmenów, karłów Babinga, dzikich Abasalampasu, Murzynów Haussa oraz wielu innych egzotycznych mieszkańców Afryki; reportaże ze swojej wyprawy publikował w prasie polskiej, francuskiej, niemieckiej, włoskiej i brytyjskiej.

Benedykt Polak (ok. 1200 - ok. 1280) – zakonnik (franciszkanin), podróżnik; razem z Giovannim da Pian del Carpine dotarli jako pierwsi Europejczycy na dwór wielkiego chana (24 lata przed weneckim kupcem Marco Polo) - celem wyprawy (1245-1247) było przekonanie Mongołów do zaniechania najazdów na Europę i sprzymierzenie się z nimi przeciwko muzułmanom (którzy w tamtym czasie zajęli Jerozolimę); poza językiem polskim i łaciną władał też językiem ruskim i mongolskim.

Wacław Rzewuski (1784-1831) – podróżnik, orientalista, żołnierz, przyjaciel Beduinów; napisał dzieło “Sur Les Chevaux Orientaux et provenants des Races Orientales” („O koniach wschodnich i pochodzących od ras arabskich”) będące ważnym opisem kultury terenów dzisiejszej Arabii Saudyjskiej; ze swych podróży do krajów arabskich przywiózł do Polski ponad 100 koni czystej krwi arabskiej, które stały się podstawą późniejszej potęgi hodowli konia arabskiego w Polsce.

Paweł Edmund Strzelecki (1797-1873) – odbył podróż dookoła Ziemi podczas, której zbadał m. in. najwyższe pasmo górskie Australii; jego nazwiskiem nazwano w Australii: pasmo górskie, dwa szczyty, jezioro, rzekę i miasteczko; uhonorowany wysokimi odznaczeniami oraz medalami angielskimi.

POLITYCY, DORADCY POLITYCZNI, DYPLOMACI, DZIAŁACZE SPOŁECZNI

Iwan Majski, właściwe: Jan Lachowiecki (1884-1975) - radziecki dyplomata i historyk; ambasador ZSRR w Wielkiej Brytanii (1932-43); wiceminister spraw zagranicznych ZSRR (1943-46).

Teodoro Picado Michalski (1900-1960) - prawnik, polityk, prezydent Kostaryki w latach 1944-1948; profesor prawa międzynarodowego na uniwersytecie w San José; w 1946 roku stworzył Narodowy Instytut Geograficzny Kostaryki; jego matka - Jadwiga Michalska była pierwszą w Kostaryce kobietą-lekarzem i położyła duże zasługi dla rozwoju medycyny w tym kraju.

Józef Piłsudski (1867-1935) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk; naczelnik państwa Polskiego w latach 1918-1922, dwukrotny premier Polski; w 1920 roku w czasie wojny z bolszewikami przeprowadził manewr, który rozbił wojska bolszewickie i zapobiegł ich pochodowi na zachód Europy.

Józef Retinger (1888-1960) – polski żołnierz (cichociemny), literaturoznawca, pisarz, wolnomularz; organizator Kongresu Haskiego; sekretarz generalny Ruchu Europejskiego; jeden z twórców Wspólnoty Europejskiej; inicjator pierwszego spotkania oraz sekretarz działającej do dnia dzisiejszego Grupy Bilderberg (nieformalnego międzynarodowego stowarzyszenia wpływowych osób ze świata polityki, biznesu i przemysłu).

Zawisza Czarny z Garbowa (1370 - 1428) - sławny rycerz niepokonany w licznych średniowiecznych turniejach, symbol cnót rycerskich, znakomity dyplomata; walczył w bitwie pod Grunwaldem z Zakonem Krzyżackim; wielokrotnie brał udział w wyprawach przeciwko Turkom; był posłem króla Władysława Jagiełły na Sobór w Konstancji (1414-1418), gdzie stanął w obronie Jana Husa; jego potomkiem był pułkownik Henryk Dobrzański („Hubal”), słynny partyzant walczący z wojskami niemieckimi w okresie II Wojny Światowej.

PRAWNICY

Leonard S. Janofsky (1910-2000) – amerykański adwokat (specjalista w dziedzinie prawa pracy); absolwent Harvard University; jeden z założycieli Paul, Hastings, Janofsky & Walker, jednej z największych kancelarii prawniczych w USA; w latach 1978-80 prezydent American Bar Association.

Leonidas „Leon” Jaworski (1905-1982) – amerykański adwokat, jeden z prokuratorów pracujących nad aferą Watergate (1973); jeden z założycieli Fulbright & Jaworski, jednej z największych kancelarii prawniczych w USA.

Andriej Wyszynskij, ros. Андре́й Януа́рьевич Выши́нский (1883-1954) - radziecki działacz ruchu robotniczego, prawnik, stalinowski prokurator i dyplomata; rektor uniwersytetu moskiewskiego w latach 1925–1928; oskarżyciel w głównych procesach politycznych w ZSRR; uznawany za najbardziej krwawego prokuratora w historii ZSRR; w latach 1949–1953 minister spraw zagranicznych; pochowany na Placu Czerwonym przy murze kremlowskim.

PRZYWÓDCY RELIGIJNI I DUCHOWI

Jan Paweł II (Karol Wojtyła) (1920-2005) – arcybiskup krakowski, kardynał, a w latach 1978-2005 papież; kawaler Orderu Orła Białego.

Stefan Wyszyński (1901-1981) – prymas Polski, zwany „Prymasem Tysiąclecia”; brał udział w czterech konklawe (ogólne zgromadzenie kardynałów, którego celem jest wybór nowego papieża); miał duży udział w wyborze Karola Wojtyły na papieża.

REWOLUCJONIŚCI

Feliks Dzierżyński (1877-1926) - polski i rosyjski działacz socjalistyczny i komunistyczny; twórca i szef pierwszych sowieckich organów bezpieczeństwa - CzeKa, GPU i OGPU; uważany za jednego z twórców państwa radzieckiego.

Wiaczesław Rudolfowicz Mienżynski, ros. Вячеслав Рудольфович Менжинский (1874-1934) - wysoki funkcjonariusz policji politycznej i bezpieczeństwa Rosji Sowieckiej, zastępca szefa CzeKa, Feliksa Dzierżyńskiego; w latach 1926-34 szef Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego (OGPU); urodzony w rodzinie szlacheckiej o polskich korzeniach; władał 12 językami.

REŻYSERZY

Jerzy Grotowski (1933-1999) – reżyser, teoretyk teatru, pedagog; reformator teatru; laureat licznych nagród, m. in. Dyplomu Zasługi przyznawanego przez Muzeum Narodowe USA za wybitny wkład w rozwój teatru światowego; doktor honoris causa kilku uniwersytetów.

Krzysztof Kieślowski (1941-1996) – polski reżyser; laureat Złotego Lwa na MFF w Wenecji (1993) i Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie (1994); dwukrotnie nominowany do Oscara (za film „Trois couleurs: Rouge”) oraz trzykrotnie do Złotej Palmy; odznaczony francuskim Orderem Sztuki i Literatury (1993).

Zbigniew Ziembiński (1908-1978) – aktor, reżyser i wykładowca sztuki teatralnej i telewizyjnej; w czasie II Wojny Światowej wyjechał z Polski (przez Rumunię i Francję) do Rio de Janeiro, gdzie zyskał sławę jako „ojciec teatru brazylijskiego”.

RZEŹBIARZE

Paul Maximilien Landowski (1875-1961) – francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia; jego rodzice wyemigrowali z Polski w obawie przed prześladowaniami ze strony caratu za udział w powstaniu styczniowym (1863); jest autorem 35 pomników w Paryżu; jego najsłynniejszym dziełem jest pomnik Chrystusa Odkupiciela w Rio de Janeiro w Brazylii (uznawany za jeden z cudów świata); zmarł w Boulogne-Billancourt pod Paryżem, gdzie znajduje się muzeum jego imienia.

Korczak Ziółkowski (1908-1982) – amerykański rzeźbiarz polskiego pochodzenia; pracował przy tworzeniu monumentalnej rzeźby Głów Prezydentów w ścianie góry Mount Rushmore w Górach Czarnych; w 1939 roku na Wystawie Światowej w Nowym Jorku zdobył pierwszą nagrodę za popiersie polskiego pianisty Ignacego Jana Paderewskiego; od 1947 roku, na ziemi którą wykupił za własne środki, tworzył największą rzeźbę na świecie (195 m długości i 172 m wysokości) - pomnik Szalonego Konia, który ma uhonorować amerykańskich Indian (po śmierci Ziółkowskiego prace są kontynuowane przez jego dzieci).

SOCJOLOGOWIE

Florian Znaniecki (1882-1958) – filozof i socjolog; twórca polskiej socjologii akademickiej; międzynarodową sławę przyniosła mu praca „The Polish Peasant in Europe and America” („Chłop polski w Europie i Ameryce”) napisana wspólnie z Williamem Thomasem - jako jeden z pierwszych socjologów zastosował metodę badania dokumentów osobistych (takich jak autobiografie, listy, pamiętniki); w ten sposób analizował polskich emigrantów przebywających w USA; był profesorem socjologii na University of Illinois, a w latach 1953-1954 przewodniczącym Amerykańskiego Towarzystwa Socjologicznego.

SZPIEDZY

Ryszard Jerzy Kukliński, pseud. Jack Strong (1930- 2004) – pułkownik Wojska Polskiego i armii amerykańskiej; jeden z najcenniejszych agentów w historii CIA; w latach 1971-1981 z pobudek patriotycznych Kukliński przekazał na Zachód ponad 40 tys. stron najtajniejszych dokumentów dotyczących Polski, ZSRR i Układu Warszawskiego; dokumenty te dotyczyły między innymi: planów ZSRR użycia broni nuklearnej, danych technicznych najnowszych sowieckich broni (m.in. czołgu T-72 i rakiet Strzała-2), rozmieszczenia radzieckich jednostek przeciwlotniczych na terenach Polski i NRD, metod stosowanych przez Armię Radziecką w celu uniknięcia namierzenia jej obiektów przez satelity szpiegowskie, planów wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.

Mieczysław Słowikowski, właściwie: Mieczysław Słowik (1896-1989) – generał wojska polskiego i brytyjskiego; w czasie II Wojny Światowej stworzył w Algierii (będącej kolonią Francji-Vichy) siatkę szpiegowską, która zwerbowała kilka tysięcy osób; dzięki informacjom siatki Aliantom udało się bez większych strat przeprowadzić lądowanie w północno-zachodniej Afryce i zająć pozycje wyjściowe do ataku na operujące w Libii jednostki Afrika Korps.

Jerzy Sosnowski (1896 - 1944 lub 1945) – major wojska polskiego, wybitny polski szpieg w Niemczech w latach 1926-1934 używający nazwiska Georg von Nalecz-Sosnowski (znany także jako Ritter von Nalecz); dzięki niemu ujawniono część niemieckiej agentury działającej w Polsce; w 1929 zdobył kopię „Organisation Kriegsspiel”, planu gry wojennej przeciwko Polsce.

TANCERZE I CHOREOGRAFOWIE

Wacław Niżyński (1889-1950) – tancerz i choreograf; jeden z najwybitniejszych tancerzy baletu XX wieku (w bibliografii międzynarodowej znany głównie pod nazwiskiem w formie francuskojęzycznej, jako Vaslav Nijinsky).

WYNALAZCY, KONSTRUKTORZY

Mieczysław Grzegorz Bekker (1905-1989) - konstruktor pojazdu księżycowego LRV wykorzystanego w czasie trzech ostatnich księżycowych lotów programu Apollo (1971-1972); profesor Uniwersytetu w Michigan; dyrektor Instytutu Badań koncernu samochodowego General Motors (w Santa Barbara).

Michał Doliwa-Dobrowolski (1862-1919) - rosyjski elektrotechnik, elektryk i wynalazca polskiego pochodzenia; opracował pierwszą prądnicę prądu przemiennego trójfazowego (1888); konstruktor trójfazowego silnika indukcyjnego z wirnikiem klatkowym (1889).

Janusz Groszkowski (1898-1984) - naukowiec zajmujący się elektroniką i radiotechniką; rozszyfrował system sterowania niemieckich rakiet V1 i V2 przechwyconych przez Armię Krajową w czasie II Wojny Światowej.

Józef Hofmann (1876-1957) – wynalazca, kompozytor i pianista; opatentował około 100 wynalazków, w tym m. in. pneumatyczne resory samochodowe, wycieraczki do szyb samochodowych i spinacz biurowy.

Jacek Karpiński (1927-2010) – wybitny inżynier elektronik i informatyk; kierowca rajdowy i żeglarz; uczestnik Powstania Warszawskiego (1944); trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych; wynalazca komputera typu PC (na długo przed wprowadzeniem takiego urządzenia na rynek w USA); szykanowany przez władze komunistyczne za działalność w Armii Krajowej i udział w Powstaniu Warszawskim.

Henryk Magnuski (1909-1978) - polski i amerykański wynalazca; główny inżynier zespołu, który opracował radio Motorola SCR-300 (zwane walkie-talkie) - była to plecakowa radiostacja używana podczas II Wojny Światowej przez amerykańską armię w Europie i w Azji.

Stefan Feliks Manczarski (1899-1979) - jeden z pierwszych na świecie twórców telewizji; w 1929 roku skonstruował pierwszy polski telewizor.

Marian Mazur (1909-1983) – naukowiec zajmujący się elektrotermią i cybernetyką; twórca polskiej szkoły cybernetycznej i pierwszego na świecie systemu telefonii automatycznej.

Kazimierz Noiszewski (1859-1930) – okulista i naukowiec; prekursor badań nad sztucznym wzrokiem - opracował zasady działania elektroftalmu (tzw. sztucznego oka); uchodzi za wynalazcę trychestozjometru do badania wrażliwości czuciowej oka oraz innych przyrządów stosowanych w okulistyce.

Julian Ochorowicz (1850-1917) – polski psycholog, filozof, wynalazca, poeta i publicysta oraz fotografik; jest uważany za prekursora radia i telewizji - opracował teoretyczne zagadnienie telewizji monochromatycznej (1877) oraz udoskonalił telefon (1885).

Frank Piasecki (1919-2008) – inżynier aeronautyki i mechaniki, konstruktor lotniczy, wynalazca śmigłowca dwuwirnikowego, konstruktor amerykańskich helikopterów.

Kazimierz Prószyński (1875-1945) – wynalazca i konstruktor pionierskich aparatów kinematograficznych; konstruktor pierwszej na świecie kamery-projektora; jego wynalazki posłużyły do powstania pierwszej lotniczej kroniki wojennej (1918).

Tadeusz Sendzimir (1894-1989) – polski inżynier i wynalazca zwany „Edisonem metalurgii”; wynalazca metody cynkowania blach stalowych (tzw. proces Sendzimira); konstruktor walcowni blach służącej do produkcji milimetrowej blachy, którą opatentowano w Wielkiej Brytanii, Francji i USA.

Kazimierz Siemienowicz (ok. 1600 - 1651) – inżynier wojskowy i artylerzysta; w 1650 roku opublikował (w Amsterdamie) dzieło „Artis Magnae Artilleriae pars prima” („Wielkiej sztuki artylerii część pierwsza”), które przez 200 lat było podstawowym podręcznikiem artylerii w Europie (omawia w nim między innymi technologię wytwarzania rakiet).

Igor Sikorski (1889-1972) – konstruktor lotniczy; w 1919 roku wyemigrował z Rosji do USA, gdzie założył firmę lotniczą Sikorsky Aero Engineering Company; był twórcą pierwszych śmigłowców.

Jan Szczepanik (1872-1926) – polski nauczyciel; w 1897 opatentował telektroskop - urządzenie do przesyłania na odległość ruchomego, kolorowego obrazu wraz z dźwiękiem (protoplastę dzisiejszej telewizji); w latach 1918-1925 opracował system filmu barwnego; skonstruował kamizelkę kuloodporną, która ocaliła życie hiszpańskiego króla Alfonsa XIII.

Wojciech Alojzy Świętosławski (1881-1968) – polski fizyk i biochemik; skonstruował m.in. ebuliometr, pozwalający mierzyć temperaturę wrzących cieszy z dokładnością do 0,005 stopnia Celsjusza.

Władysław Tryliński (1878-1956) – wraz z W.Bryłą zbudował pierwszy w Europie most spawany (nad rzeką Śludwia); opatentował twardą nawierzchnię z sześciokątnych płyt (nazywaną od jego nazwiska trylinką) oraz  używane na całym świecie żelbetonowe podkłady kolejowe.

Kazimierz Żegleń (ur. 1869) - polski zakonnik w USA; w 1893 roku, po śmierci burmistrza Chicago C.Harrisona (zastrzelonego przez zamachowca), rozpoczął prace nad kamizelką kuloodporną; swój wynalazek opatentował w 1897 roku.

ZASŁUŻENI DLA RATOWANIA ŻYDÓW PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ

Jan Karski, właściwie: Jan Kozielewski (1914-2000) – polski dyplomata; w czasie II wojny Światowej na polecenie polskiego rządu na uchodźctwie przygotował raport o eksterminacji Żydów w okupowanej przez Niemców Polsce (w tym celu m.in. potajemnie przedostał się do warszawskiego getta i obozu w Izbicy); następnie przedostał się do Wielkiej Brytanii i USA, gdzie przedstawił raport prezydentowi F.D.Rooseveltowi oraz przedstawicielom diaspory żydowskiej; apele o powstrzymanie Holocaustu (m.in. poprzez zbombardowanie linii kolejowych prowadzących do obozów zagłady oraz otwarcie granic i ułatwienie wystawiania paszportów dla uciekających przed zagładą Żydów) pozostały jednak bez odzewu.

Tadeusz Romer (1894-1978) - polski dyplomata i polityk; w latach 1937–1941 był ambasadorem rządu II Rzeczypospolitej w Japonii, gdzie ratował litewskich Żydów załatwiając im wizy do Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Palestyny, USA i krajów Ameryki Łacińskiej.

Irena Sendler (z domu Krzyżanowska) (1910-2008) – polska działaczka społeczna, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata; jako szefowa wydziału dziecięcego polskiej organizacji Rada Pomocy Żydom „Żegota” zorganizowała przemyt około 2.500 żydowskich dzieci z warszawskiego getta na stronę aryjską, umieszczając je w przybranych rodzinach, domach dziecka i u katolickich sióstr zakonnych; ryzykując własnym życiem uratowała dwa razy więcej Żydów niż Oskar Schindler.

Henryk Sławik (1894-1944) – dziennikarz i działacz Polskiej Partii Socjalistycznej; Sprawiedliwy wśród Narodów Świata („Polski Wallenberg”); w latach 1943-44, jako polski konsul w Budapeszcie, przyczynił się do uratowania około 5 tysięcy polskich Żydów, którzy po zajęciu Polski przez wojska niemieckie uciekli na Węgry; aresztowany w 1944 roku po wkroczeniu Niemców na Węgry i rozstrzelany w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen.