Zaloguj do serwisu




Przypomnij hasło

Aktualnie Polski Network posiada uczestników w 37 krajach na 6 kontynentach.

Zagadnienie narodowości

 1. NARODOWOŚĆ  
Narodowość określa się, jako poczucie przynależności do określonego narodu. Nie istnieje jednak jedna, obowiązująca definicja narodowości. Różne osoby mogą odmienne definiować to pojęcie w zależności od kręgu kulturowego, w którym żyją oraz własnych przekonań i doświadczeń. Dlatego kwestia narodowości jest złożona i wymaga indywidualnego podejścia.

 2. NARÓD 
Naród to wytworzona w procesie dziejowym wspólnota o podłożu etnicznym, terytorialnym, gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym. Członków takiej zbiorowości łączą: rzeczywiste lub wyobrażone wspólne pochodzenie etniczne (genealogia), język, historia, mentalność, kultura, tradycja, obyczaje, stereotypy, autostereotypy, religia, czasem urodzenie się w tym samym kraju, a przede wszystkim świadomość narodowa, czyli postrzeganie siebie, jako część narodu. Więzi te nie są wyraźnie sformułowane, ale funkcjonują w świadomości ludzi.

 3. ROZBIEŻNOŚCI TERMINOLOGICZNE   
W języku polskim słowo „narodowość” oznacza przynależność narodowościową lub pochodzenie etniczne. W krajach Europy zachodniej (na przykład we Francji) pojęcie narodowości i obywatelstwa często uznaje się za równoznaczne. Aby podkreślić odmienność narodowości względem obywatelstwa, polskie słowo „narodowość” jest tam tłumaczone poprzez słowo „etniczność”.
Nasza tradycja rozróżniania subiektywnej kategorii narodowości od prawnego, obiektywnego pojęcia obywatelstwa wywodzi się ze spuścizny wielonarodowej, przedrozbiorowej Rzeczpospolitej. Tradycja ta została utrwalona w okresie zaborów (w latach 1772-1918), gdy kraj był podzielony pomiędzy Niemcy, Rosję i Austrię. Brak własnego państwa nie pozwalał wtedy Polakom na utożsamianie swojej narodowości z przynależnością państwową. Tym bardziej, że państwa zaborcze (Austria w mniejszym stopniu) dążyły do wynarodowienia Polaków (germanizacji i rusyfikacji).

 4. KSZTAŁTOWANIE SIĘ ŚWIADOMOŚCI NARODOWEJ W UJĘCIU HISTORYCZNYM 
Przyjmuje się, że narody europejskie tworzone były na bazie istniejących państw lub w odniesieniu do państw, które istniały w przeszłości.
W XVIII wieku rewolucja przemysłowa zapoczątkowała szereg przemian społecznych, które przyczyniły się do wzrostu świadomości narodowej w Europie. Industrializacji towarzyszyła urbanizacja, która przyczyniała się do rozpadu tradycyjnych wspólnot wiejskich. Zaczęły one być zastępowane przez wspólnotę narodu. Jednocześnie zamieniała się tożsamość jednostek. Wraz z zanikiem podziału stanowego ludzie zaczęli postrzegać siebie przede wszystkim jako członków narodu, a nie jako szlachcica, mieszczanina, czy chłopa. Rozwój oświaty przyczyniał się do upowszechniania języków narodowych i kultury, co uświadamiało i umacniało wspólnotę narodową. Także postępująca laicyzacja osłabiała poczucie przynależności związanej z wyznaniem na rzecz tożsamości narodowej.

 5. NARÓD I PAŃSTWO  
Większość narodów tworzy niezależne państwa. Ich powstanie wiąże się ze wzrostem nastrojów nacjonalistycznych w XVIII i XIX wieku. Wtedy to powstała idea, że każdy naród powinien tworzyć suwerenne państwo z terytorium obejmującym granice etniczne.
Państwo i naród wzajemnie na siebie oddziałują. Z jednej strony narody dążyły do stworzenia własnego państwa, które pokrywałoby się terytorialnie z zasięgiem etnicznym. Z drugiej strony młode państwa za pomocą działań politycznych, ekonomicznych i oświatowych doprowadzały do zjednoczenia różnych grup etnicznych w jeden, zintegrowany naród.

 6. ZNACZENIE NARODOWOŚCI 
a. Funkcje społeczne narodowości.
Poczucie wspólnoty narodowej:
-
pozwala wznieść się ponad interes osobisty i interes własnej rodziny - motywuje do włączenia się w bieg życia kraju;
-
jest niezbędne dla budowy społeczeństwa obywatelskiego, w którym ludzie współdecydują o tym, jak funkcjonuje ich państwo;
-
jest fundamentem solidarności pomiędzy grupami społecznymi i pokoleniami - z jednej strony usprawiedliwia ponoszenie wydatków na powszechne systemy zabezpieczenia społecznego, opieki medycznej, edukacji, obronność, zachowanie dziedzictwa kulturowego; z drugiej strony uzasadnia żądanie objęcia opieką przez państwo, zapewnienia bezpieczeństwa i odpowiedniej infrastruktury;
-
daje poczucie przynależności do grupy i dumy narodowej.
-
powoduje przyjęcie na siebie odpowiedzialności za powodzenie rodaków, uwrażliwia na ich sukces lub krzywdę.

b. Narodowość a tożsamość.
Tożsamość to wizja własnej osoby. Wyróżnia się tożsamość osobistą, czyli poczucie odrębności i niepowtarzalności wobec innych ludzi, oraz tożsamość społeczną, rozumianą jako świadomość wspólnych cech łączących jednostkę z grupą, w której ta jednostka żyje, poczucie przynależności do grupy i odrębności tej grupy wobec innych zbiorowości.
Narodowość jest – obok płci, rasy, wyglądu zewnętrznego, orientacji seksualnej, światopoglądu, wykształcenia, itp. – jednym z komponentów, które tworzą tożsamość. Jest jednym z czynników, który odróżnia nas od innych ludzi. Powoduje, że czujemy się odrębni i umiemy sobie odpowiedzieć na pytanie „kim jestem?”. Współtworzy, zatem indywidualne „ja” każdego z nas.

c. Narodowość a państwo
.
Dzięki temu, że istnieje wiele cech, które dzielimy z rodakami, naród jest najszerszą zbiorowością, z którą jesteśmy w stanie się zidentyfikować i poczuć wspólnotę.
Ta wspólnota jest wyrazem postępu cywilizacyjnego (a nie zacofania). Jest ona wytworem nowoczesnego państwa, które opiera się na zasadzie podziału pracy i powstało po to, aby urzeczywistniać cele, które przekraczały możliwości jednostek, rodzin i innych, mniejszych zbiorowości. Dzięki temu, że każdy z nas indywidualnie albo w ramach miasta, wsi lub regionu, nie musi martwić się o zapewnienie swojej rodzinie bezpieczeństwa, wody, ciepła, transportu, opieki medycznej, edukacji, wymiaru sprawiedliwości itd., jesteśmy w stanie skupić się na tym, co robimy najlepiej, a w rezultacie bardziej efektywnie i ciekawie przeżyć swoje życie.
Brak poczucia wspólnej identyfikacji narodowościowej ludzi żyjących w jednym kraju może uniemożliwić rozwój demokracji i funkcjonowanie państwa. (Świadczy o tym przykład państw afrykańskich, w których wobec braku wspólnot narodowych istnieje silna konkurencja interesów plemion.)

d. Ponadgraniczna wspólnota narodowa.
Rozwój technologii (Internetu, telefonii komórkowej, telewizji satelitarnej itd.) stwarza współcześnie możliwość pozostawania w obrębie swojego narodu niezależnie od miejsca na świecie, w którym żyjemy. Zapobiega wykorzenieniu. Dzięki temu może powstać ponadgraniczna wspólnota narodowa, która z jednej strony chroni swoją tożsamość i opiera się unifikacji niesionej przez globalizację, a z drugiej strony czerpie to, co najlepsze z innych kultur.

 7. DZIEDZICZENIE ETNICZNOŚCI 
Jeżeli dziecko ma oboje rodziców tej samej narodowości to zazwyczaj przyjmuje się, że dziedziczy po nich tą narodowość.
Jeżeli rodzice mają różne narodowości, to dziecko nabywa taką narodowość, z którą się silniej identyfikuje, ponieważ jest ona kategorią kulturową, a nie biologiczną (genetyczną).
Na świecie istnieją takie społeczności, w których przyjmuje się, że etniczność dziedziczy się po matce (uzasadniające to tym, że „matka jest zawsze znana”) i takie, w których etniczność dziedziczy się po ojcu (ma na to wpływ system patriarchalny). Zasady te są wytworem kultury, ponieważ z punktu widzenia biologii organizm dziedziczy cechy zarówno ojca jak i matki. (Skutkuje to rekombinacją cech rodzicielskich i prowadzi do różnicowania genetycznego ludzi.) Ponadto, współcześnie dzięki badaniom kodu genetycznego DNA możliwe jest bezbłędne ustalenie zarówno matki, jak i ojca.

 8.CHARAKTER NARODOWY” 
Istnienie czegoś takiego jak „charakter narodowy” jest sporne i budzi kontrowersje, ponieważ bywa niekiedy przyczyną powstawania negatywnych stereotypów. Faktem jest jednak, że pomiędzy przedstawicielami poszczególnych narodów (a tym bardziej ras) występują istotne różnice kulturowe i genetyczne (będące między innymi wynikiem ewolucji w odmiennym środowisku).

 9. KONTROWERSJE   
Zagadnienie narodowości rodzi kontrowersje. Wynikają one stąd, że czasem ktoś, kto identyfikuje się z określoną narodowością spotyka się z brakiem akceptacji ze strony innych osób, które także utożsamiają się z tym narodem. Zjawisko to dotyczy najczęściej imigrantów mających odrębne pochodzenie etniczne i utrudnia ich dobrowolną asymilację. Z drugiej strony, potomkowie emigrantów są nadal postrzegani przez rodaków w starym kraju, jako część narodu, którą trzeba za wszelką cenę ochronić przed asymilacją. Generuje to nieporozumienia i problemy z określeniem własnej tożsamości.